Grip op AI
Blog
AI-governance 5 min leestijd

ChatGPT en persoonsgegevens bij gemeenten: wat mag wel en niet in de prompt?

Een brief herschrijven, een bezwaarschrift samenvatten, een raadsvraag beantwoorden: de taak mag meestal, de persoonsgegevens niet. Per taak wat eruit moet voordat je plakt, en waarom het accounttype bij een gemeente zwaar weegt.

Abstracte rivier door terrassen
Snel antwoord

Bij een gemeente mag de taak meestal wel in ChatGPT, de persoonsgegevens niet. Een brief begrijpelijker maken, een bezwaarschrift samenvatten of een raadsvraag beantwoorden kan zonder BSN, naam, adres, dossiernummer en de details die iemand herkenbaar maken. Wat er nooit in hoort: BSN, uitkeringsgegevens, alles uit jeugdzorg of schuldhulp, gezondheidsgegevens en de inhoud van een dossier. Welk ChatGPT je gebruikt telt ook: een gratis persoonlijk account is iets anders dan een omgeving die de gemeente heeft ingericht, en welke tool is toegestaan is een besluit van jouw gemeente, geen eigenschap van de tool.

01

Behoud de taak, haal de herleidbare gegevens eruit voordat je plakt

02

BSN, uitkering, jeugdzorg, schuldhulp en gezondheid horen nooit in een prompt

03

Een gratis persoonlijk account en een door de gemeente ingerichte omgeving zijn twee verschillende besluiten

04

Zonder naam kan iemand nog herkenbaar zijn aan adres, dossiernummer of de situatie zelf

05

Welke tool mag, is een besluit van jouw gemeente; bij twijfel vraag je het aan de FG

Een medewerker Werk en Inkomen moet een brief over een terugvordering herschrijven in begrijpelijke taal. De brief is juridisch correct en onleesbaar. Ze opent ChatGPT, plakt de hele brief erin, en heeft binnen een minuut een versie die de ontvanger wel begrijpt. Bovenaan de brief stonden een naam, een adres, een BSN en het bedrag.

De taak was goed. De persoonsgegevens hadden er niet in gehoeven. Dat is het hele antwoord: bij een gemeente mag de taak meestal wel in een AI-tool, de gegevens over de burger niet. Wat er dan precies uit moet, hangt af van wat je aan het doen bent.

Waarom telt dit bij een gemeente zwaarder?

Omdat de tekst die je op een gewone dag onder handen hebt, bijna altijd over iemand gaat. Een uitkering, een bezwaar, een melding bij het wijkteam, een aanvraag voor een parkeervergunning. Een deel daarvan is bijzonder of zeer gevoelig: gezondheid, schulden, een gezinssituatie in de jeugdzorg. En het BSN staat op vrijwel elk document dat de gemeente verstuurt.

De Autoriteit Persoonsgegevens ontving meerdere datalekmeldingen waarbij medewerkers persoonsgegevens in een AI-chatbot hadden gezet, en adviseert organisaties duidelijke afspraken te maken over of het mag en met welke gegevens. Voor een gemeente komt daar de BIO bij, die vraagt om classificatie en zorgvuldige omgang met gegevens van burgers. Wat dat voor AI-gebruik betekent, staat in BIO en NEN 7510: AI en privacy in overheid en zorg.

Dit gaat niet over jou als zwakke plek. Je gebruikt de tool omdat de brief er beter van wordt. De vraag is alleen wat er mee de tool in gaat.

Welk ChatGPT gebruik je eigenlijk?

Er is niet één ChatGPT. Een gratis persoonlijk account draait onder consumentenvoorwaarden: de invoer kan worden gebruikt om het model te verbeteren, tenzij je dat zelf uitzet, en de gemeente heeft er geen verwerkersovereenkomst mee. OpenAI schrijft op zijn pagina over zakelijk gebruik dat de zakelijke omgevingen invoer standaard niet gebruiken voor training. Dat is een ander product met andere afspraken, ook al ziet het scherm er hetzelfde uit. Het verschil staat uitgebreider in gratis versus zakelijk AI-account.

Welke variant je mag gebruiken, is een besluit van jouw gemeente. Veel gemeenten hebben Copilot toegestaan en over ChatGPT nog niets besloten. "Nog geen besluit" betekent niet dat het mag; het betekent dat niemand er nog naar heeft gekeken. Zolang dat zo is, hoort er in elk geval geen tekst met persoonsgegevens in.

Bij gemeenten die met BeeSensible werken, verschijnt het besluit van de gemeente in de browser op het moment dat je een AI-tool opent: toegestaan, beperkt toegestaan met een voorwaarde, nog geen besluit, of niet toegestaan met het alternatief erbij. Het houdt je niet tegen; het laat zien wat er is besloten.

Zoek tool of categorie…
865 tools
ChatGPT🇺🇸
HoogToegestaan
Claude🇺🇸
MiddelToegestaan
DeepSeek🇨🇳nieuw
KritiekNiet toegestaan
Perplexity🇺🇸nieuw
MiddelNog geen besluit
Mistral🇫🇷
LaagNog geen besluit
Midjourney🇺🇸
MiddelNog geen besluit

Elke tool, beoordeeld op risico

865 AI-tools, elk beoordeeld van Laag tot Kritiek, zonder dat er iets vooraf is goedgekeurd of geblokkeerd totdat iemand een besluit neemt.

Meer over AI Tools

Wat haal je eruit, per taak?

De vuistregel uit wat mag je wel en niet in een AI-prompt zetten geldt ook hier: zou je dit niet naar een onbekende buiten de gemeente mailen, dan hoort het niet in een chatbot. Bij een gemeente ziet dat er per taak zo uit.

TaakWat je wilt plakkenWat eruit moetHoe je de taak toch doet
Brief herschrijven in begrijpelijke taalDe hele briefNaam, adres, BSN, zaaknummer, bedrag, datumsPlak alleen de alinea's die stroef lopen, met placeholders als [naam] en [bedrag]
Bezwaarschrift samenvattenHet bezwaar zoals ingediendNaam, adres, kenmerk, geboortedatum, en details die de situatie herkenbaar makenBeschrijf het argument, niet de persoon: "indiener stelt dat de termijn te kort was"
Raadsvraag beantwoordenDe vraag en het dossier erachterCasussen van burgers die als voorbeeld dienenWerk met de openbare stukken en het beleid, niet met het dossier
Gespreksverslag wijkteam uitwerkenJe aantekeningenAlles: het gaat om gezin, gezondheid of schuldenNiet in een tool die daar niet voor is goedgekeurd; vraag de FG welke route er is
Mail aan een inwoner opstellenDe vorige mailwisselingNaam, adres, dossiernummer, de inhoud van de zaakBeschrijf het soort bericht: "een vriendelijke herinnering dat een aanvraag onvolledig is"

De drie manieren om gegevens uit een prompt te halen, verwijderen, vervangen en maskeren, staan met voorbeelden in de promptredactiegids. Vervangen door een placeholder werkt bij een brief het best: de tool begrijpt de structuur nog en het echte gegeven blijft bij de gemeente.

Wat als de naam er al uit is?

Een medewerker van de afdeling Vergunningen laat een bezwaarschrift samenvatten en heeft de naam netjes weggehaald. Wat er blijft staan: het adres, het kenmerk van het besluit, en de zin "als enige bakker aan het Kerkplein wordt mijn bedrijf onevenredig getroffen". In een gemeente van twaalfduizend inwoners is de indiener daarmee bekend.

Zonder naam is iemand niet automatisch anoniem. Een adres, een dossiernummer, een geboortedatum of de situatie zelf kunnen samen naar één persoon wijzen. Hoe dat werkt, en waarom het in een kleine gemeente sneller gebeurt dan in een grote stad, staat in quasi-identificerende gegevens. Kijk daarom naar de hele tekst voordat je plakt, niet alleen naar de naam bovenaan.

Als de situatie herkenbaar blijft, ook zonder gegevens, dan hoort het bezwaar niet in een tool die niet voor dossierwerk is goedgekeurd. Dat is geen verlies: de samenvatting van vijf pagina's tekst kost je zelf tien minuten, en het dossier blijft waar het hoort.

Hoe zie je het op het moment zelf?

Een lijst in je hoofd werkt tot het druk wordt. Om half vijf, met drie brieven te gaan, glipt er een BSN doorheen. Daarom helpt het als de gevoelige gegevens een markering krijgen terwijl je typt of plakt, voordat je verstuurt.

BeeSensible markeert gevoelige gegevens zoals een BSN, een IBAN of een naam terwijl je een prompt schrijft, in de tools waarin je al werkt. Jij kiest wat je ermee doet: vervangen, maskeren, verwijderen of laten staan. Wat je typt wordt niet opgeslagen en een beheerder ziet alleen aantallen, nooit je tekst. Wat het precies doet staat op de pagina over AI-tools, en de rest van het onderwerp bij AI-governance.

De medewerker uit de eerste alinea plakt morgen alleen de alinea's die stroef lopen, met [naam] en [bedrag] op de plek van de echte gegevens. De brief wordt net zo goed, en de terugvordering blijft waar hij hoort: bij de gemeente.

FAQ

Veelgestelde vragen

Mag ik als gemeentemedewerker ChatGPT gebruiken?

Dat bepaalt je gemeente, niet de tool. Sommige gemeenten hebben Copilot toegestaan en over ChatGPT nog niets besloten; andere hebben een zakelijke ChatGPT-omgeving ingericht. Kijk wat er over de tool is besloten voordat je hem gebruikt, en gebruik in elk geval geen persoonlijk gratis account voor tekst met persoonsgegevens erin.

Mag een BSN in ChatGPT?

Nee. Een burgerservicenummer maakt iemand direct herleidbaar en de gemeente mag het alleen gebruiken voor het doel waarvoor het is verstrekt. In een prompt is het bijna nooit nodig: de brief wordt niet beter van het echte nummer. Haal het eruit of vervang het door een placeholder voordat je plakt.

Mag ik een bezwaarschrift laten samenvatten?

De samenvatting van het argument kan vaak wel, de persoon erachter hoort er niet in. Haal naam, adres, kenmerk, geboortedatum en zaaknummer eruit en beschrijf de situatie zo algemeen dat de indiener niet herkenbaar is. Blijft de situatie zelf herkenbaar, bijvoorbeeld omdat het om één bedrijf in het dorp gaat, dan doe je het niet in een tool die daar niet voor is goedgekeurd.

Is het veilig als ik de naam weghaal?

Niet altijd. Een adres, een dossiernummer, een geboortedatum of een combinatie van details (alleenstaande ouder, drie kinderen, straat, uitkering sinds maart) kan iemand nog steeds herkenbaar maken, zeker in een kleine gemeente. Kijk naar de hele tekst, niet alleen naar de naam.

Wat als ik per ongeluk persoonsgegevens heb geplakt?

Meld het bij de functionaris gegevensbescherming of via de route die je gemeente daarvoor heeft. Persoonsgegevens in een chatbot kunnen een datalek zijn, en de Autoriteit Persoonsgegevens heeft daar meldingen over ontvangen. Melden is geen bekentenis; het is de manier waarop de gemeente kan beoordelen wat er moet gebeuren.

Portret van Rens Timmermans van BeeSensible

Liever iemand die het laat zien?

Rens, BeeSensible

Ik geef je graag een rondleiding van twintig minuten. Laat je gegevens achter, dan zoek ik een moment dat jou uitkomt. Bellen of mailen mag natuurlijk ook.

Liever eerst iemand spreken? Plan een call.

Wil je een live demo, of een offerte voor 100+ gebruikers? Laat je gegevens achter en we nemen binnen één werkdag contact op.